چطور منظورمان را بهتر منتقل کنیم؟ (چطور معلم خوبی باشیم؟)

 عنوان رو که دوباره نگاه می کنم یه تفاوتی بین دوتا موضوعی که استفاده کردم می بینم ولی در کل زمینه رو برای نوشتن عمومی و به قول دوستان قابل اسکن تر بهتر احساس می کنم. اخیرا که دوره TTC (آموزش شیوه های دبیری زبان انگلیسی) رو با یکی از بهترین و دوست داشتنی ترین اساتیدم تموم کردم یکسری ایده و نظریه های جالبی رو در درون خودم تراوش شده پیدا کردم که در نهایت باعث شد تا شوق به اشتراک گذاشتنشون رو با دنیای سایبر تحمل نکنم و باز دست به کیبورد بشم.

در کل اصل های جالب و متفاوت و صد البته عملی خیلی زیادی برای افرادی که قصد دارند تدریس کنند وجود داره، از اونجایی که یکی از اصلی ترین اهداف تدریس انتقال مفاهیم و منظورهاست پس من مجموعه ای از روش های خوب رو که یک فرد می تونه از اونها استفاده کنه رو براتون بیان می کنم.

مهمترین و اولین عامل در موفقیت به عنوان یک دبیر، رعایت یک جمله است «خودت باش!». شخصیت و ذات شما، یک عنصر تقریبا مستحکم و ایده آل شماست. شما وقتی خودتان هستید، احساس راحتی می کنید و در بیان و نطق کلام حتما بهتر عمل خواهید کرد. حال آنکه تلاش برای نوعی دیگر جلوه دادن طبیعتا تمرکز اصلی شما را متشنج و دچار اختلال خواهد کرد.

اصل دیگر، که بهتر است اون رو یکی از عوامل موفقیت در همه مراحل و درجات بیان کرد، «صداقت» هست. هرچه شما در گفتار و رفتار صادق باشید، جریان مثبتی از تفکر دیگران نسبت به خود جذب خواهید کرد. نشان دادن احساسات واقعی، بیان حقیقت و در توضیحی کمی دقیقتر، نگاهی صادقانه، بهترین اثر را هنگام انتقال کلام و بیان خواهد داشت. با در نظر داشتن اینکه در موارد خیلی خاص «دروغ مصلحتی» می تواند کارساز باشد، ولی باید واقعا دقیق باشیم، چراکه بیشتر مواقعی که احساس می کنیم دروغ مصلحتی می تواند کارساز باشد، اشتباه تصور کرده ایم!

یکنواخت نباشید، به قول کتاب How to teach English اثر Jeremy Harmer یک معلم باید متنوع باشد!  اگر کسی هستید که همیشه با کت و شلوار ظاهر می شوید، یک روز برای تنوع اسپورت بپوشید، و برعکس. اگر شخصی هستید که دائما موهایش را به راست شانه می زند، یک روز هم به چپ شانه بزنید، این نکات اگرچه شاید ریز باشند، ولی در گیرایی هرچه بیشتر شما تاثیر بسزایی خواهند داشت.

یکی دیگر از عوامل مهم، صبر و تحمل هست. مخصوصا افرادی که وظیفه انتقال مفاهیم را به کودکان دارند باید بسیار صبور باشند. به شخصه در کلاسی برای بررسی نوع تدریس استاد حاضر بودم، شاگردان، کودکان بین 9 تا 12 سال بودند، شاید دانش آموزانی که واقعا در نوع خود از نظر شیطنت و ایجاد سر و صدا بی نظیر بودند. تک تک آنها برای جلب توجه دبیر، به اعمال واقعا شیطنت آمیزی مثل رقص در وسط کلاس! می پرداختند. موردی که در این میان توجه من رو خیلی جلب کرد، صبر و حوصله استاد بود. او با در نظر گرفتن شرایط و جو کلاس، بهترین تدبیر رو برای حفظ آرامش کلاس و در عین حال انتقال دانسته های جدید به دانش آموزان استفاده می کرد. مثلا همین رقص یک دانش آموز فرصت خیلی مناسبی شد تا اونها با کلماتی مثل Dance, pop music و middle of the class آشنا بشند. این چنین آرامش می تونه دست شما رو در فکر کردن اصولی واقعا باز بزاره.

خلاقیت! اصل دیگری هست که گفته می شه واقعا فرق بین کلاس ها از خلاقیتی که یک استاد به خرج می ده ناشی می شه. استاد می تونه برای بهتر تدریس کردن، با توجه به شرایط کلاس، ترفند ها و روش های خاصی رو به کار ببره. یک بازی نشاط آور و هیجان انگیز در 15 دقیقه انتهایی کلاس علاوه بر اینکه خاطره خیلی خوبی در ذهن همه به جای می گذاره، فرصت خیلی مناسبی می شه تا یه استاد بتونه نکات کلیدی و مورد نیاز برای جلسه بعدی رو غیر مستقیم برای دانش آموز مطرح کنه.

چطور یک کلاس درس را استاندارد بچینیم؟

در مبحث تدریس و آموزش محیطی که دانش آموز یا دانشجو در اون قرار داده از اهمیت ویژه ای برخورداره، از اونجایی که من تو انواع کلاس های درس از جمله رسمی، غیر رسمی، مختلط، خصوصی و … شرکت کردم می خوام تجارب و علوم اثبات شده تو این قضیه رو براتون مطرح کنم تا شاید اگر روزی استاد شدید یا حداقل دوست دارید از کلاس حداکثر استفاده رو بکنید این موارد رو هم امتحان کنید.

متاسفانه کلاسهایی که اکثر در ایران برگزار می شن، استاد-محور هستند، یعنی استاد تدریس می کنه و همه به ایشون نگاه می کنند، این در صورتی هست که یک کلاس استاندارد باید تشکیل شده باشه از تلاش و فعالیت یکسان استاد و دانش جو.

نکته اول تعداد است، توجه داشته باشید که با افزایش تعداد دانشجو یا دانش آموز کیفیت تاثیر دروس طبیعتا کاهش خواهد یافت. دلایل زیادی رو می تونم براتون مثال بزنم، ولی مهمترینش رو می شه به کم بودن فرصت برای دانشجو برای ابراز عقاید و حرفهای خودش نام برد. دلایل دیگه ای شامل، ترس از مضحکه شدن در جمع، جو کلاس، تنفس سخت، سرو صدا و … نیز در این دسته اند. پس همیشه سعی کنید کلاس هاتون تعداد استانداردی دانش آموز داشته باشد. نسبت به اندازه کلاس، تعداد می تونه از 8 نفر تا 20 نفر متغیر باشه، ولی استثناهایی رو هم در این قضیه می شه وارد کرد که از بحث ما خارج هست.

نکته بعدی، رعایت اصول چیدمان هست. دقت کنید که هر دانش آموز باید به نسبت مشخصی فضای خالی برای خود داشته باشد، این فضا نه تنها به صورت ظاهری مورد استفاده قرار می گیرد بلکه در درون و روان او هم تاثیر بسزایی داره، هرچه ردیف ها یا صندلی ها به هم نزدیک باشند یک نوع احساس فشار درونی حس می شه. برای کلاسهایی که فعالیت های کلاسی نقش بسزایی داره توصیه میشه حتما از چیدمان نعل اسبی استفاده بشه. تو این چیدمان همه رو در روی هم هستند و می تونند به راحتی با هم ارتباط چشمی برقرار کنند. خوشبختانه دیده می شه که این نوع چیدمان روز به روز در کلاس های ایرانی بیشتر اجرا می شه و علاوه بر اینکه مزیت های فراوانی برای دانش آموز داره، کار کنترل کلاس رو هم برای استاد خیلی راحت تر می کنه.

یکی دیگه از مهمترین عوامل یک کلاس استاندارد، نور پردازی اصولی هست، به وفور یافت میشه دانش آموزانی که به طور نامحسوس به خاطر نور پردازی غلط کلاس عینکی شده اند. نوری که روی تخته سیاه یا وایت برد می افته باید کاملا ملایم باشه و از بالا به صورت غیر مستقیم وارد بشه، ما خودمون دوران دبیرستان علت اصلی دعوا سر کلاسمون نور خورشید بود که از بین پرده ها روی تخته می افتاد. طبیعتا این امر کاملا دید رو مختل می کنه و باعث حواس پرتی و عدم درک صحیح مطالب می شه. همچنین هنگام تاریکی نوری که روی کتابهای دانش آموزان می افته خیلی مهم هست، تابش غیر اصولی می تونه واقعا برای چشم ها مضر هست.